พังงาเป็นจังหวัดที่มีภูมิประเทศส่วนใหญ่เป็นป่าเขา มีพื้นที่ 4,170.895 ตารางกิโลเมตร อยู่ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ 788 กิโลเมตร ชื่อของจังหวัดพังงานั้นเดิมน่าจะเรียกว่า เมืองภูงา ตามชื่อเขางา หรือเขาพังงา ซึ่งอยู่ในตัวเมืองพังงาในปัจจุบัน เมื่อตั้งเมืองขึ้นจึงเรียกกันว่า เมืองภูงา เมืองภูงานี้อาจจะตั้งชื่อให้คล้องจองเป็นคู่กับเมืองภูเก็ตมาแต่เดิมก็ได้ แต่เหตุที่เมืองภูงากลายเป็นเมืองพังงานั้น สันนิษฐานว่าน่าจะมาจากเมืองภูงาเป็นเมืองที่มีแร่อุดมสมบูรณ์จึงมีฝรั่งมาติดต่อซื้อขายแร่ดีบุกกันมาก และฝรั่งเหล่านี้คงจะออกเสียงเมืองภูงาเป็นเมือง พังงา เพราะแต่เดิมฝรั่งเขียนเมืองภูงาว่า PHUNGA หรือ PUNGA ซึ่งอาจอ่านว่า ภูงา หรือจะอ่านว่า พังงา หรือ พังกา ก็ได้
ประวัติศาสตร์เมืองพังงา
จากพงศาวดารปรากฏว่าก่อนสมัยกรุงรัตนโกสินทร์นั้น เมืองพังงาเป็นเมืองแขวงขึ้นอยู่กับเมืองตะกั่วป่า จนกระทั่งถึงสมัยรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์จึงได้ยกฐานะขึ้นเป็นเมืองเทียบเท่าเมืองตะกั่วป่า เมืองตะกั่วทุ่ง และโอนเมืองจากฝ่ายกรมท่ามาขึ้นเป็นฝ่ายกลาโหมตั้งแต่นั้นมา ต่อมาสมัยรัชกาลที่ 3 ทรงมีพระราชดำริที่จะปรับปรุงบูรณะหัวเมืองชายฝั่งตะวันตกที่ถูกพม่าตี จึงได้แต่งตั้งข้าราชการมาเป็นเจ้าเมือง และให้ขึ้นตรงต่อกรุงเทพฯ โดยแต่งตั้งให้พระยาบริรักษ์ภูธร (แสง ณ นคร) เป็นเจ้าเมืองพังงาคนแรกในปี 2383 ต่อมาเมืองตะกั่วทุ่งถูกยุบเป็นอำเภอขึ้นกับเมืองพังงา ครั้นถึงสมัยรัชกาลที่ 7 เกิดภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ ที่ประชุมเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ตจึงมีมติให้ยุบเมืองตะกั่วป่าขึ้นกับจังหวัดพังงาด้วย ตั้งแต่ พ.ศ. 2474 เป็นต้นมา แรกเริ่มที่ตั้งเป็นเมืองนั้นสถานที่ราชการอยู่ที่บ้านชายค่าย ต่อมา พ.ศ. 2473 จึงได้มาสร้างศาลากลางจังหวัดขึ้นที่บ้านท้ายช้าง ครั้น พ.ศ. 2515 จึงได้สร้างศาลากลางหลังใหม่ขึ้นบริเวณหน้าถ้ำพุงช้างจนถึงปัจจุบัน
การเดินทาง
ทางรถยนต์ส่วนตัวจากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 4 ผ่านประจวบฯ-ชุมพร-ระนอง แล้วจากนั้นก็เข้าสู่ตัวเมืองจังหวัดพังงา รวมระยะทางทั้งสิ้น 788 กิโลเมตร ใช้เวลาในการเดินทางประมาณ 12 ชั่วโมง
จากกรุงเทพฯ ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 4 ไปจนถึงจังหวัดชุมพร และจากจังหวัดชุมพร ให้ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 41 ไปจนถึงอำเภอท่าฉาง จนไปถึงสี่แยกแล้วให้เลี้ยวขวาเข้าทางหลวงหมายเลข 401 จนถึงอำเภอบ้านตาขุน ไปประมาณ 50 กิโลเมตร จากนั้นให้เข้าเส้นทางหลวงหมายเลข 415 ไปประมาณ 30 กิโลเมตร ก็ให้เลี้ยวขวาจนเข้าสู่ตัวเมืองพังงา หากเดินทางจากภูเก็ตใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 402 ผ่านสะพานสารสิน เข้าเขตบ้านโคกกลอย แล้วเลี้ยวขวา ผ่านอำเภอตะกั่วทุ่ง เป็นระยะทางโดยประมาณ 87 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที ก็จะเข้าสู่ตัวเมืองพังงา
ทางรถโดยสารบริษัท ขนส่ง จำกัด บริษัท ขนส่ง จำกัด มีบริการเดินรถระหว่าง กรุงเทพฯ-พังงาทุกวัน มีรถปรับอากาศออกจากสถานีขนส่งสายใต้ ถนนบรมราชชนนี (ปิ่นเกล้า-นครชัยศรี) รถวี.ไอ.พี ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ โทร. 435-1200, 434-7192
ทางรถไฟการรถไฟแห่งประเทศไทย มีขบวนรถไฟจากกรุงเทพฯ ไปสุราษฎร์ธานี แล้วต่อรถโดยสารประจำทางไปอีกประมาณ 2 ชั่วโมง ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ หน่วยบริการเดินทาง การรถไฟแห่งประเทศไทย โทร. 223-7010, 223-7020
ทางเครื่องบินบริษัท การบินไทย จำกัด มีเที่ยวบินระหว่าง กรุงเทพฯ-ภูเก็ต จากนั้นต่อรถโดยสารประจำทางเข้าไปจังหวัดพังงาอีกประมาณ 58 กิโลเมตร ติดต่อสอบถามรายละเอียด เพิ่มเติมได้ที่ แผนกประชาสัมพันธ์ บริษัทการบินไทย จำกัด ถนนหลานหลวง โทร.1566, 280-0060, 628-2000
อาณาเขต 
ทิศเหนือ ติดต่อจังหวัดระนองและจังหวัดสุราษฎร์ธานี
ทิศตะวันออก ติดต่อจังหวัดสุราษฎร์ธานีและจังหวัดกระบี่
ทิศตะวันตก ติดทะเลอันดามัน
ทิศใต้ ติดต่อจังหวัดภูเก็ตและทะเลอันดามัน
หมายเลขโทรศัพท์สำคัญ (รหัสทางไกล 076)
สำนักงานจังหวัด 411-072 , 411-140
สถานีตำรวจภูธร อ.เมือง 412-073
ไปรษณีย์จังหวัด 412-172
ททท.สำนักงานภาคใต้เขต 4 จ.ภูเก็ต 211-036, 212-213
ศูนย์บริการนักท่องเที่ยว 412-140
ตำรวจทางหลวง 327-220
รพ.พังงา 411-033-4
รพ.ตะกั่วป่า 421-780
รพ.คุระบุรี 411-961
รพ.บางไทร 421-660
รพ.ทับปุด 411-963
สถานที่ท่องเที่ยว
ถ้ำพุงช้าง ถ้ำน้ำผุด น้ำตกโตนพังงา น้ำตกลำปี สถานที่ทางน้ำบริเวณอ่าวพังงา เขาหมาจู เกาะขาพิงกัน เกาะนมสาว เกาะทะลุ เกาะยาวใหญ่ ถ้ำลอด เทวรูปสลักหินเรื่องรามเกียรติ์ เมืองโบราณที่บ้านทุ่งตึก ชายทะเลเขาเขียน เกาะปันหยี เกาะตะปู
งานประจำปี
งานเทศกาลและงานกาชาด งานดอกไม้พังงา งานเทศกาลกินเจ งานวันอนุรักษ์เต่าทะเล มีในช่วงเดือนมีนาคม
ของขวัญของฝาก
สะตอ กุ้งสด กะปิ ลูกจันเชื่อม กุ้งเสียบ
แผนที่(คลิกที่ภาพเพื่อดูภาพขยาย)
