ตราดเป็นจังหวัดชายแดนเล็ก ๆ สุดด้านชายฝั่งตะวันออกของประเทศไทย สันนิษฐานกันว่า ตราด เพี้ยนมาจากคำว่า กราด ซึ่งเป็นชื่อของต้นไม้ชนิดหนึ่ง ที่ใช้ทำไม้กวาดและรอบเมืองตราดในสมัยก่อนนั้นก็มีต้น กราด ขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ในสมัยกรุงศรีอยุธยา รัชสมัยพระนเรศวรมหาราช ตราด มีชื่อในขณะนั้นว่า บ้านบางพระ ใน ร.ศ. 112 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทำสนธิสัญญากับฝรั่งเศส ยอมยกดินแดนจังหวัดตราดและเกาะช้างทั้งหมดตั้งแต่แหลมสิงห์ไปจนถึงเกาะกูด รวมทั้งเมืองปัจจันตคีรีเขตร (เกาะกง) ให้แก่ฝรั่งเศส เพื่อให้ฝรั่งเศสถอนทหารออกจากจันทบุรี ต่อมาในวันที่ 23 มีนาคม พ.ศ. 2449 ได้ยอมยกดินแดนเมืองพระตะบอง เสียมราฐ และศรีโสภณ รวมทั้งเมืองปัจจันตคีรีเขตรให้กับฝรั่งเศสเพื่อแลกเอาเมืองตราด เกาะต่างๆ ตั้งแต่แหลมสิงห์ไปจนถึงเกาะกูด กับเมืองด่านซ้ายฝั่งขวาของแม่น้ำโขงคืนมา โดยฝ่ายไทยมีพระยามหาอำมาตยาธิบดี ซึ่งในขณะนั้นเป็นพระยาศรีเทพตำแหน่งปลัดทูลฉลอง กระทรวงมหาดไทย เป็นหัวหน้าผู้แทนรัฐบาลไทยฝ่ายฝรั่งเศสมีมองซิเออร์รูซโซเรซิดังเป็น หัวหน้าผู้แทนรัฐบาลฝรั่งเศส ได้กระทำพิธีส่งและรับมอบกัน ณ ศาลากลางจังหวัด และฝรั่งเศสยอมถอนทหารออกไป เมื่อวันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2450 ชาวจังหวัดตราดได้ถือเอาวันที่ 23 ของทุกปีเป็นวัน ตราดรำลึก ในวันที่ 17 มกราคม พ.ศ. 2484 ช่วงระหว่างสงครามอินโดจีน เรือรบฝรั่งเศสล่วงล้ำน่านน้ำด้านจังหวัดตราด กองเรือรบราชนาวีไทยได้เข้าขัดขวางเกิดการยิงต่อสู้กัน ซึ่งเป็นที่รู้จักกันทั่วไปในนาม ยุทธนาวีที่เกาะช้าง โดยฝ่ายไทยสามารถขับไล่ข้าศึกให้ล่าถอยไปได้แต่ต้องสูญเสียเรือรบหลวงไป 3 ลำ คือ เรือรบหลวงสงขลา เรือรบหลวงชลบุรี และเรือรบหลวงธนบุรี รวมทั้งทหารอีกจำนวนหนึ่ง ในวันที่ 17 มกราคมของทุกปี กองทัพเรือจึงถือเป็นวันทำบุญประจำปีเพื่ออุทิศส่วนกุศลแก่ ทหารเรือไทยที่ได้สละชีวิตในการปฏบัติหน้าที่ เพื่อปกป้องแผ่นดินไทยในครั้งนั้น
เกาะช้าง เป็นเกาะซึ่งมีทะเลล้อมรอบทำให้อุณหภูมิบริเวณเกาะช้างเหมาะแก่การพักผ่อน คือ ไม่ร้อนจัด หรือหนาวจนเกินไป สำหรับอิทธิพลจากมรสุมนั้น เกาะช้างได้รับอิทธิพลทั้งจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ จากอิทธิพลดังกล่าวทำให้เกิดข้อจำกัดในการเดินทางด้วยเรือบริเวณเกาะช้างคือ ในช่วงฤดูมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ประมาณเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม ชายฝั่งด้านตะวันตกซึ่งเป็นด้านรับลมจะเป็นคลื่นลมแรง ไม่สามารถเดินทางด้วยเรือได้ หลังเดือนตุลาคมถึงต้นเดือนพฤษภาคมเป็นช่วงที่มีคลื่นน้อยที่สุด ฉะนั้นการเดินทางไปเกาะช้าง หรือหมู่เกาะต่างๆ ค่อนข้างจะสะดวก พื้นที่บางส่วนของจังหวัดเป็นเกาะอยู่ในทะเลอ่าวไทยโดยส่วนมาก ทำให้ตราดมีทรัพยากรทางการท่องเที่ยวทางทะเลอยู่มากโดยมีเกาะถึง 52 เกาะ
การเดินทาง
ทางรถยนต์ จากกรุงเทพฯ สามารถเดินทางได้ 2 สาย คือ
บางนา-ตราด (หมายเลข 3) ชลบุรี-ระยอง-จันทบุรี-ตราด ระยะทางประมาณ 385 กิโลเมตร
บางนา-ชลบุรี-แกลง-จันทบุรี-ตราด (หมายเลข 344) ระยะทางประมาณ 315 กิโลเมตร
ทางรถโดยสาร มีรถโดยสารทั้งแบบธรรมดา และปรับอากาศออกจากสถานีขนส่งสายตะวันออก (เอกมัย)
รถโดยสารปรับอากาศ ออกจากสถานีเอกมัย ตั้งแต่เวลา 07.00-23.30 น. รถออกทุกชั่วโมง ใช้เวลาเดินทางประมาณ 5 ชั่วโมง สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม โทร. 391-4164, 391-2504 เชิดชัยทัวร์ โทร. 391-2237 ตราด โทร. (039) 511062, โชคอนุกูล โทร. 392-7680 ตราด โทร. (039) 511587, ศุภรัตน์ทัวร์ โทร. 391-2331 ตราด โทร. (039) 511481
รถโดยสารธรรมดา ออกจากสถานีเวลา 03.00, 05.00, 12.30 และ 23.00 น. อัตราค่าโดยสาร 78 บาท สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม โทร. 391-2504
การเดินทางภายในจังหวัด (ขึ้นรถได้ที่หน้าตลาดสดเทศบาล)
ตราด-แหลมงอบ ระยะทาง 19 กิโลเมตร รถออกตั้งแต่เวลา 05.00-20.30 น.
ตราด-คลองใหญ่ ระยะทาง 75 กิโลเมตร รถออกตั้งแต่เวลา 05.00-20.30 น.
ตราด-แหลมศอก ระยะทาง 28 กิโลเมตร รถออกตั้งแต่เวลา 05.00-19.50 น.
ตราด-เขาสมิง-บ่อไร่ ระยะทาง 53 กิโลเมตร รถออกตั้งแต่เวลา 05.00-19.10 น.
ตราด-เขาสมิง-แสนตุ้ง-ท่าจอด ระยะทาง 24 กิโลเมตร รถออกตั้งแต่เวลา 05.50-19.30 น.
อาณาเขต
ทิศเหนือ จดจังหวัดจันทบุรี และราชอาณาจักรกัมพูชา
ทิศตะวันออก จดราชอาณาจักรกัมพูชา มีทิวเขาบรรทัดเป็น เส้นกั้นเขตแดนตั้งแต่ตอนกลางของจังหวัดลง มาตลอดด้านตะวันออก ระยะทางประมาณ 165 กิโลเมตร
ทิศตะวันตก จดจังหวัดจันทบุรีที่แม่น้ำเวฬุเป็นเส้นกั้นเขตแดน
ทิศใต้ จดอ่าวไทย
หมายเลขโทรศัพท์สำคัญ (รหัสทางไกล039) 
สำนักงานจังหวัดตราด 511-282
ประชาสัมพันธ์จังหวัด 511-998
สถานีเดินรถ บขส. 532-127
สถานีตำรวจอำเภอเมือง 511-239
โรงพยาบาลตราด 511-040-1, 520-216
โรงพยาบาลแหลมงอบ 597-040, 597-047
โรงพยาบาลบ่อไร่ 591-040
โรงพยาบาลคลองใหญ่ 581-116
ไปรษณีย์เมืองตราด 511-175
ตำรวจท่องเที่ยวแหลมงอบ 597-255, 597-259-60
ททท. สำนักงานภาคกลาง เขต5 597-255, 597-259-60
สถานที่ท่องเที่ยว
วัดผุปผาราม วัดโยธานิมิต อนุสรณ์สถานยุทธนาวีที่เกาะช้าง น้ำตกธารมะยม น้ำตกคลองเจ้า เกาะกระ เกาะหยวก เกาะปุย อ่าวตาลคู่ แหลมงอบ หาดทรายแก้ว หาดทรายงาม หาดทับทิม หาดไม้รูด เกาะช้าง เกาะกูด เกาะกระดาษ เกาะแรด
งานประจำปี
งานปีใหม่ กาชาด งานวีรกรรมทหารหรือเรือไทยในยุทธนาวีที่เกาะช้าง งานวันตรารำลึก งานวันระกำหวานและพลอยแดง งานเทศกาลผลไม้
ของขวัญของฝาก
พลอยสี ระกำ หน่อไม้
แผนที่ (คลิกที่ภาพเพื่อดูภาพขยาย)
